Društvo

SEĆANJE: Nemačko-Hrvatska ofanziva na Kozaru uvod u genocide

Ofanziva hrvatskih ustaša i nemačkih nacista, uz podršku mađarskih fašističkih snaga, na Kozaru počela je 10. juna 1942. godine, što je bio uvod u jedan od najstrašnijih zločina počinjen nad srpskim narodom ikada.

ZATIRANJE NARODA

Uz podršku mađarskih rečnih brodova, 40.000 nemačkih i hrvatskih vojnika zatvorilo je obruč oko slobodne teritorije kozarske oblasti.

U opkoljenom području zbeg sa oko 80.000 srpskih civila branilo je 3.500 boraca Drugog krajiškog partizanskog odreda.

Posle 50 dana teških borbi, u kojima su srpski partizani ispoljili masovni heroizam, te nakon pogibije 1.700 branilaca, mestimično je probijen obruč i spaseno je nešto više od 15.000 civila, ali su napadači ipak nadjačali.

Hrvatske ustaše i nemački nacisti zauzeli su Kozaru 18. jula 1942. godine nakon 38 dana ogorčenih borbi i velikog otpora Srba.

Spalili su i opljačkali sva sela, pobili deo stanovništva, uključujući 540 ranjenika, a oko 60.000 srpskih civila oterali u logore, mahom u Jasenovac. Bio je to isplanirani genocid. Ubijana su deca, ljudi srednje dobi i starci.

Okupatori su likvidirali čak i domaće životinje i stoku.

NERAVNOPRAVNA BITKA

U proleće 1942. godine partizanske jedinice, koje su znatnom većinom činili Srbi izbegli iz svojih kuća pred ustašama, u centralnoj i zapadnoj Bosni, oslobodile su Bosanski Petrovac, Drvar, Glamoč i Prijedor.

Zatim je 20. maja osnovana Prva krajiška brigada. Slobodna teritorija prostirala se od rijeke Save do planina Kozare i Grmeča.

NJemačke snage, uz veliko učešće ustaša i domobrana, organizovale su napad na Kozaru kao najaktivnije žarište otpora.

Kozarske Srbe i partizanske snage napalo je 11.000 oficira, podoficira i vojnika Vermahta, te 20.000 ustaša i domobrana, a Mađari su učestvovali sa pet topovnjača rečne flotile.

Partizanska formacija na Kozari – Drugi krajiški partizanski odred, brojala je oko 3.000 vojnika, ali je regrutovala rezerve iz 60.000 civila na slobodnoj teritoriji.

PROBOJ I STRADANJE

Napad je počeo 10. juna i krenulo je sistematsko potiskivanje i iznurivanje branilaca. Odbrana, u početku vrlo uspešna, nakon desetak dana počela je da posustaje usled gubitaka, zamora i nedostatka municije.

Suočeni sa nemogućnošću daljeg odolevanja, borci Drugog krajiškog odreda odlučili su se za proboj iz obruča 3. jula 1942. godine u jugozapadnom delu Kozare, 15 kilometara istočno od sela Međuvođe, u severozapadnoj Bosni.

Kroz sve linije obruča probio se znatan dio Odreda i deo zbega od više hiljada civila.

LIKVIDACIJE, PALJEVINE, TRANSPORTI U LOGORE…

Napadači su u zoru zatvorili obruč i krenuli u “pročešljavanje” Kozare. Već prvog dana likvidirana je partizanska bolnica i pobijeno oko 300 ranjenika.

Tokom naredne dve sedmice snage Nemaca i jedinice fašističke Nezavisne Države Hrvatske – ustaše i domobrani – brutalno su se obračunali na srpskim stanovništvom koje nije uspelo da prođe kroz obruč.

Jedan broj ubijen je na licu mesta, dok je većina transportovana u logore. Bila je očigledna namera da se to područje potpuno isprazni od stanovništva.

Oko 68.000 stanovnika deportovano je u logore. Ukupan broj civilnih žrtava na Kozari i Potkozarju iznosio je 35.000 ljudi, od kojih je najveći dio stradao upravo u ovoj operaciji i tokom internacije u logore koja je uslijedila.

TRAGEDIJA SRPSKE DECE

Posebno je tragična sudbina gotovo 20.000 srpske dece, malih Kozarčana, koji su ubijani i iscrpljivani glađu i bolestima.

Jedan deo je spasen i dat na usvajanje hrvatskim porodicama, a humanitarka Diana Budisavljević uspela je da izvuče iz logora između 10.000 i 12.000 srpskih mališana.

Tokom ustaško-nemačke zločinačke ofanzive na Kozari i Potkozarju ubijeno je i stradalo oko 35.000 ljudi.

Sudbina Srba sa Kozare jedna je od najvećih tragedija koje su zadesile srpski narod u 20. veku. Izvor: Agencije

Categories: Društvo

Leave a Reply