Društvo

SEĆANJE: 79 godina od genocida nad Srbima u Starom Brodu

U Starom Brodu, kod Višegrada, je tužno sećanje na 79 godina od genocida na više od 6.000 Srba Sarajevsko-romanijske regije, koje su pobile ustaše Jure Francetića.

Sećanju na ovaj istorijski događaj od republičkog značaja, u skladu sa trenutnom epidemiološkom situacijom u Republici Srpskoj, prisustvovao je smanjen broj predstavnika republičkih institucija, lokalnih zajednica i udruženja od javnog interesa proisteklih iz otadžbinskih ratova.

Ustaške jedinice, predvođene Jurom Francetićem, pokrenule su u proljeće 1942. godine ofanzivu sa namerom da proteraju i pobiju srpsko stanovništvo iz istočnog dela BiH da bi ostvarile svoj cilj – granicu Nezavisne Države Hrvatske na Drini.

Ofanziva je počela u martu i kretala se prema Drini, potiskujući ispred sebe desetine hiljada izbeglica.

Prelaz u Srbiju u Višegradu su blokirali Italijani, pa je jedan broj ljudi krenuo prema Starom Brodu i Miloševićima, po teškom terenu i izložen napadima ustaša i muslimanske “Handžar divizije”.

Pokolj u Starom Brodu i Miloševićima dogodio se u proleće 1942. godine, uglavnom na obali reke Drine, u mestima Stari Brod i Miloševići, današnjoj opštini Višegrad.

Ustaše su u tom pokolju ubile više od 6.000 nenaoružanih Srba, isključivo civila. Jedan broj ljudi utopio se u Drini bežeći od ustaša. Najmasovnije ubijanje ljudi izvršeno je 22. marta 1942, ali su ubijanja trajala do početka maja te godine.

Srpski civili su uglavnom bili iz zbegova sa područja Rogatice, Višegrada, Han Pijeska, Kladnja, Sokoca, Olova, Pala i Sarajeva.

Srpske civile, nagomilane na obali, napale su ustaše, ubijale, mučile, silovale žene i bacale u vodu, a neki su, da bi se spasili od ustaškog noža, sami skakali u ledenu Drinu. Prema izjavama svedoka, jedan broj ljudi od ubijanja su spasili Nemci i nedićevci.

Prema istorijskim podacima, zgroženi ovim stradanjem srpskog civilnog stanovništva, Nemci su prekinuli stravični pokolj i dozvolili ljudima da pređu u Srbiju ili da se vrate svojim domovima. Nažalost, polovina onih koji su se vratili, stradala je u narednom periodu.

U Starom Brodu je 2008. godine podignuto obeležje kao znak sećanja na ovaj zločin. Na pločama od kamena uklesana su imena ubijenih. Nešto kasnije, u maju 2010. godine započeta je gradnja spomen-kapele i zvonare.

U septembru 2019. u Starom Brodu je osveštan Spomen-muzej starobrodskim žrtvama u okviru obeležavanja 77 godina od stradanja više od 6.000 Srba Sarajevsko-romanijske regije.

Postavljeno je 27 skulptura sa 39 likova, koje simbolizuju zbeg i ulazak srpskih majki sa decom u naručju u nabujalu Drinu.

Spomen-muzej osveštao je NJegovo visokopreosveštenstvo mitropolit dabrobosanski Hrizostom sa sveštenstvom. Uradio ga je arhitekta Novica Motika iz Zvornika, a izgradnju su finansirali Miodrag Davidović Daka i Spasoje Albijanić.

Categories: Društvo

Leave a Reply